Blockchain เปลี่ยนระบบสุขภาพได้อย่างไร เมื่อเวชระเบียนยังอยู่กับโรงพยาบาล

ข้อมูลสุขภาพกระจายอยู่ในโรงพยาบาล คลินิก และระบบเฉพาะทางหลายแห่ง การส่งต่อข้อมูลจึงต้องจัดการทั้งรูปแบบข้อมูล การยืนยันตัวตน การให้สิทธิ์ และความรับผิดชอบขององค์กรที่เกี่ยวข้อง Blockchain แก้ปัญหาเหล่านี้ทั้งหมดไม่ได้ แต่สามารถรับบทที่ชัดเจนในระบบได้ นั่นคือการบันทึกเหตุการณ์ด้านความยินยอมและการเข้าถึงเพื่อให้ตรวจสอบย้อนหลัง

การแยกบทบาทนี้สำคัญ เพราะเวชระเบียนมีรายละเอียดอ่อนไหวและต้องแก้ไขให้ถูกต้องได้ โรงพยาบาลจึงยังควบคุมข้อมูลทางคลินิก ส่วน blockchain เก็บหลักฐานเหตุการณ์ที่เกี่ยวกับการอนุญาต ไม่ได้เก็บผลตรวจ การวินิจฉัย หรือประวัติการรักษา

Blockchain คืออะไร

Blockchain เป็นบัญชีรายการแบบกระจายที่เชื่อมรายการบันทึกเข้าด้วยกันด้วยเทคนิคการเข้ารหัส ผู้เข้าร่วมที่ได้รับอนุญาตสามารถตรวจสอบลำดับของเหตุการณ์ตามกติกาของเครือข่ายได้ การเปลี่ยนรายการย้อนหลังโดยไม่ทิ้งร่องรอยทำได้ยากเมื่อโครงสร้าง การกำกับดูแล และการดำเนินงานได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสม

คำว่า immutable มักถูกแปลว่าแก้ไขไม่ได้ แต่ในทางปฏิบัติควรเข้าใจว่าเป็นความสามารถในการต้านทานการแก้ไขและช่วยให้ตรวจพบการเปลี่ยนแปลง คุณสมบัตินี้ไม่ได้รับรองว่าข้อมูลต้นทางถูกต้อง หากระบบบันทึกเหตุการณ์ผิด บัญชีรายการก็จะรักษาร่องรอยของความผิดนั้นไว้เช่นกัน

เครือข่ายแบบ permissioned

Blockchain สำหรับระบบสุขภาพไม่จำเป็นต้องเป็นเครือข่ายสาธารณะที่ทุกคนเข้าร่วมได้ เครือข่ายแบบ permissioned กำหนดว่าองค์กรหรือระบบใดส่งและตรวจสอบรายการได้ วิธีนี้เหมาะกับบริบทที่ต้องระบุตัวตนผู้รับผิดชอบและรักษาข้อมูลบางส่วนเป็นความลับ

ถึงกระนั้น การจำกัดสมาชิกเครือข่ายก็ไม่ได้สร้างความปลอดภัยให้โดยอัตโนมัติ ระบบยังต้องจัดการกุญแจ ตรวจสอบตัวตน แบ่งสิทธิ์ เฝ้าระวังเหตุการณ์ และเตรียมกระบวนการรับมือเมื่อข้อมูลหรือสิทธิ์ไม่ถูกต้อง

Blockchain มีบทบาทอย่างไรในข้อมูลสุขภาพ

บทบาทที่เหมาะสมคือการเก็บข้อมูลอ้างอิงหรือเหตุการณ์ที่จำเป็นต่อการตรวจสอบ โดยไม่คัดลอกเวชระเบียนไปไว้บนเครือข่าย ตัวอย่างของเหตุการณ์คือผู้ป่วยให้ความยินยอม ระบบอนุมัติการเข้าถึง หรือช่วงเวลาการอนุญาตสิ้นสุดลง

ข้อมูลทางคลินิกยังอยู่ในระบบที่โรงพยาบาลควบคุม เมื่อมีคำขอเข้าถึง ระบบภายในโรงพยาบาลตรวจสอบตัวตนและสถานะการอนุญาตก่อนส่งเฉพาะข้อมูลที่อยู่ในขอบเขต วิธีนี้ช่วยให้ตรวจสอบเส้นทางการอนุญาตได้โดยไม่เปิดเผยเนื้อหาเวชระเบียนบน blockchain

Smart contract และเงื่อนไขการเข้าถึง

Smart contract คือโค้ดที่ประมวลผลตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ในงานด้านการเข้าถึงข้อมูล เงื่อนไขอาจระบุผู้ขอใช้ ขอบเขตข้อมูล และเวลาที่อนุญาต ระบบ HealthTAG ปัจจุบันใช้สถานะบน blockchain เพื่อกำหนดช่วงเข้าถึง 15 นาที และให้ Hospital API ภายในเครือข่ายโรงพยาบาลตรวจสอบก่อนส่งข้อมูล

Smart contract ทำให้กติกาบางส่วนทำงานสม่ำเสมอขึ้น แต่ไม่ได้แทนกฎหมาย การตัดสินใจทางคลินิก หรือกระบวนการกรณีฉุกเฉิน โค้ดอาจมีข้อผิดพลาด และข้อมูลที่ส่งเข้ามาอาจไม่ถูกต้อง จึงต้องมีการทดสอบ การกำกับดูแล และวิธีหยุดหรือแก้ไขการทำงานเมื่อเกิดปัญหา

FHIR เชื่อมข้อมูลโดยไม่ผ่าน blockchain

HealthTAG ใช้ HL7 FHIR R4 เป็นมาตรฐานสำหรับข้อมูลที่แลกเปลี่ยน โรงพยาบาลนำข้อมูลจาก HIS เข้าสู่ชั้น FHIR ด้วยสคริปต์ที่ดูแลเองหรือ HealthTAG FHIR Transformer ตามการติดตั้ง HAPI FHIR Server และ PostgreSQL รองรับข้อมูลในสภาพแวดล้อมของโรงพยาบาล ส่วน Kong API Gateway ช่วยควบคุมการเข้าถึง API

เส้นทางของข้อมูลทางคลินิกกับเส้นทางของเหตุการณ์อนุญาตจึงเป็นคนละส่วน Blockchain ไม่ได้เป็นทางผ่านของผลตรวจหรือเวชระเบียน การออกแบบนี้ทำให้เลือกเทคโนโลยีตามหน้าที่ของมันแทนการนำ blockchain ไปใช้กับข้อมูลทุกชนิด

การประยุกต์ใช้ในวงการสุขภาพด้านอื่น

นอกเหนือจากการจัดการความยินยอม มีการศึกษาและพัฒนา blockchain ในงานอื่นอีกหลายแบบ ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่รายการความสามารถของ HealthTAG

การติดตามห่วงโซ่อุปทานยา

ผู้ผลิต ผู้ขนส่ง และผู้ให้บริการอาจบันทึกเหตุการณ์สำคัญระหว่างเส้นทางของยาเพื่อสนับสนุนการตรวจสอบย้อนกลับ ระบบลักษณะนี้ยังต้องมีวิธีรับรองว่าฉลาก เซนเซอร์ และข้อมูลที่ป้อนเข้ามาตรงกับสินค้าจริง Blockchain รักษาลำดับบันทึกได้ แต่ตรวจความจริงทางกายภาพแทนผู้ตรวจสอบไม่ได้

การวิจัยทางคลินิกและการแบ่งปันข้อมูล

บัญชีรายการที่ตรวจสอบได้อาจใช้บันทึกเวลาของเอกสาร รุ่นของโพรโทคอล หรือการให้ความยินยอมของอาสาสมัคร ข้อมูลวิจัยที่ระบุตัวบุคคลได้ยังต้องเก็บในระบบที่เหมาะสมและอยู่ภายใต้จริยธรรมการวิจัย การเข้ารหัสหรือการใช้นามแฝงไม่ได้ทำให้ข้อมูลหมดความอ่อนไหว

ประกันและการชำระเงิน

Smart contract อาจประมวลผลเงื่อนไขบางส่วนของการเคลมหรือการชำระเงินเมื่อได้รับข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้ แต่การตรวจสอบสิทธิประโยชน์ ข้อยกเว้น การทุจริต และข้อพิพาทยังต้องมีคนกับกระบวนการกำกับดูแล การกล่าวว่าระบบจะลดเวลาจากหลายสัปดาห์เหลือไม่กี่นาทีจึงต้องมีหลักฐานจากการใช้งานจริงของระบบนั้น

ความโปร่งใสไม่ได้แปลว่าทุกคนเห็นข้อมูล

ความโปร่งใสในระบบสุขภาพควรหมายถึงผู้มีสิทธิ์ตรวจสอบได้ว่าเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นภายใต้กติกาใด ไม่ใช่การเปิดข้อมูลสุขภาพให้สมาชิกเครือข่ายทุกคนเห็น ระบบต้องเปิดเผยข้อมูลให้น้อยที่สุดเท่าที่จำเป็น และแยกข้อมูลตรวจสอบออกจากเนื้อหาทางคลินิก

Blockchain ช่วยเสริมความไว้วางใจได้เมื่อมีขอบเขตที่ชัดเจนและทำงานร่วมกับมาตรฐานข้อมูล การยืนยันตัวตน และการควบคุมสิทธิ์ คุณค่าของมันใน HealthTAG อยู่ที่บันทึกการอนุญาตและการเข้าถึง ขณะที่โรงพยาบาลยังดูแลเวชระเบียนและส่งข้อมูลผ่านชั้น FHIR ตามสิทธิ์ที่ตรวจสอบแล้ว